Skip to main content

Encamnameya Hevdîtina Platforma Xebatên Kurda

Grubeke ku li ser meseleya Kurda, gelen Kurdistanê û Erdnîgarîya wê dixebitin, ji zanîngeh û platformên cihêreng ên Tirkiyê, Kurdistanê, Ewropa û Emerîkayê hatine û wekî xwendekarên serdestî lîsansê, zanyar û entelektuelan pêk hatiye, di 25-26’ê Pûşbêrê de, li Amedê, bi navê Platforma Xebatên Kurda hatin cem hev. Tevî analîzên li ser qada sîyasî, gruba ku bawerîya xwe bi girîngîya xebatên kûr û dirêj ên li ser çend qadên zanistîyên beşerî/civakî ya li ser gelê Kurd û ên Kurdistanê dê bên kirin anîye, hedefa xwe ya sereke, wekî hem bi qenderî û hem jî bi wesfî hewldana zêdekirina van xebatan da nîşan. Û di vê qadê de tevkarîya nîqaşên rêbazî, vegotinî û pirsgirêkên etîk ku hatine kirin û herwiha di hevparîya asxarî de ji bo pêkanînazimanekî hevpar sitandina înîsîyatîfê destnîşan kir.


Pisgirêka Kurd, hate dîyarkirin ku, ji mêj ve hebûna wê hatiye înkarkirin û di qada aqademîyê de jî nîqaş li serî hatiye qedexekirin, tevî qada civakî û sîyasî, bi têkilîya xwe ya ku agahî li serî tê hilberîn jî, bi aweyekî lezgînî di bin pêdivîyeke midaxelê de ye. Herwiha di xebatê de, roja ewil pirsgirêkên metodolojî û etîkê, roja diduyan jî xebatên tematîk ên komênberdest hatin kirin. Di roja ewil a civînê de, ji bo xebatên li serKurdan pêdivîya metodolojî û etîkeke hevpar hat destnîşankirin û ev pêşnîyarî hatin kirin:


*Pirsgirêkên sîyasî û civakî ya Kurdan û gelên Kurdistanê ku di serên wan de borîne, bi salan e di warê xebatên akademîk de hatine piştguh kirin û xebatên li ser vê qadê tên kirin hêj jî ne xwedîyê zemînekî azad a akademîk in.


*Çiqas ku xebatên hêja û pêşeng hatibin kirin jî, bi giştî vegotina hegemonîk a dewletê raserî wan maye û bi wê hatine hepiskirin.


*Divê zora teseltîkirina “wêrekî” ya li ser zanyar û entelektuelên ku li ser Kurdan dixebitin rabe, bi lezgînî mitabeqateke civakî û sîyasî pêk were, divê alav û zemînên xebatên li ser vê qadê bên asayîkirin.


*Tevî hayedarîya têkilîya navbera zanîn û desthilatê, divê xebatên li ser civak, dîrok û tevgerên Kurdanbên sipartina alavên zanistîyên civakî, divê ji bo xebatên ampîrîk giranî bê dayîn û pêvajoya hilberîna agahîyê di çarçoveya etîka akademîk/entelktuel de bê lidarxistin.


*Divê agahîyên cihî/xwemalî, li hemberî vegotinên hegemonîk û bandorên desthilatî bên aktîfkirin. Herwiha ji bo kesên ku bixwazin xebatên bi kûrahî û sehîtî li ser vê qadê bikin, bi hemû zaravayên wê zanîna Kurdî û zimanên din ên herême; ji bo gihîştina rewşa cihî, alavên girîng ên krîtîk in.


*Çand û nasname, bi aweyekî ku meseleya pozîsyona hundirî/derveyî ya lêkolîner jî bihewine, ne li ser binyateke statîk, yekjimar, yekparî û kategorîk; bes li ser pêvajoyeke dîrokî, pêywendîbar, pirjimarî û dînamîk bê qebûlkirin.


Di roja duyemîn a xebatê de, ku beşdar li gorî pisporîyên cihêreng ênxwe hatin ba hev û xebatên tematîk ên komênberdest kirin; ev pêşnîyarî û dîyarî bi hemû grubê re hatin parvekirin:


*Hate diyarkirin ku xebatên li ser tevgera Kurd çêdibin, di akademîya hakim de, bi pêşqebûl û tirsên akademîk tên biteşekirin, kirdewarî û hêza kifşkirina wê ya sîyasî û civakî nayê xebitîn. Kêmasîya lîteratûrê ya ku guherînên tevgera Kurd li ser civakê kiriye heye, û lêkolîn divê li serî jî bên zêdekirin. Hate destnîşankirin ku, lêkolînên li ser dînamîkên bi guherînênsalên 2000’an ve li dar ketine û bûne sedem ji zêdebûna pêvajoyên ku tevgerê xwedîcivak û bisazî kirîne û herwiha têkîlîya di navbera îdeolojîya wê ya li dijî sîstemê û polîtîkayên wê yên pratîkê de, mijarên hêjayî lêkolînê ne.


*Mijareke ku bi lezgînî pêdivî nîşandide jî, hilberîna agahî û zanistîyê ya ji bo pêvajoya salên 1990’î ne û herwiha li ser kuştinên ku failên wan nedîyar, valakirina gundan û gorên komî xebatên sîstematîk e. Lê belê tenê ne li ser encamên şer, li pey pirsên wekî ka ku pêvajo çire û çawa bi pêş ket, aktorên wekî PKK û dewleta Tirk di van salan de stratejîyên çawa yên leşkerî û civakî bi kar anîn be jî. Wekî din divê têkilîyên -ku bi aborîya şer diguherîyan bes paşî veguhezîn çend têkilîyên sîyasî/aborî yênsalên 2000’an- bên dehûrandin û girîngîya xebata encamên şerê psîkolojîk a li ser rojavaya Tirkiyê jî bên dîyarkirin.


*Di civata meseleya bi zorê ji cih kirin de hat gotin ku, di xebatên heta îro hatine kirin de, têr li ser sedemên koçberîya Kurdan nehatine sekinandin, bi warên travma û rehabîlîtasyonê hatîne bisînorkirin û bi sanahî lê hatîye nêrîn, ji ber xebatên qenderî serpêhatîyên mirovan li paş hatine mayîn, xebatên nû yênçêbin dive li ser rola pêvajoyê ya li ser çêbûna nasnameya Kurda jî bisekinin û bi têkilîya meseleya bajarîbûyîn û xizanîyê jî bi vî rengî lê bên nêrîn.


*Di civata xebatên jinande hate destnîşankirin ku xebatên li ser vê qadê tên kirin ji aktîvîzma jinan gellek dûr dimeşe, ji bo fêmkirinadesthilatê û şikandina wê divê ji metodolojîya femînîst sûd bê wergirtin, kuştinên bi hinceta namûsê tên kirin tenê wekî sûcên hiqûqî û sosyolojîk tên nîşandan. Di xebatê de biryar hate dayîn ku tevgera jinên Kurd a di pêvajoya tekoşînê de derketîye holê, divê wekî kirdeyeke îradî bê dehûrandin û li ser rola qelskirina desthilta mêrî yê ku li ser her qadê rû daye bê sekinandin.


*Di civata lêkolînên Dîrokêde hate qebûlkirin kudivê tekrara nivîsandina dîroka Tirka ya honak nehê kirin û nekevin vê kemînê, wekîdin dîroka Kurdan hewceyî nivîsandina dîrokek wisa ye ku bi aweyekî rexnebar linivîsandina dîroka neteweperwer binêre û têkilîya navbera dîroka makro/mîkro jî saz bike. Û herwiha hate îfadekirin ku çavkanîyên dîroka Kurdistanê, gihaştina belgeyên nivîskî, ji bo gihaştina şahidan jî bikaranîna rêbaza dîroka devkî girîng in û divê arşîveke ku çavkanîyên devkî û nivîskî li wê bên civandin lazim e.


*Di xebatên ziman de, ji bo serederkirina astengîyên termînolojîyê ya di warên zanistîyên civakî de pêk tên; biryara dest bi ferhengekê bê kirin hate dayîn. Hate derbirin ku pêwistî ji bo amadekarîya perwerdahîya fermî ya bi zimanê zikmakî heye û wekî zarûretekê ye ku li ser mufredatê, ji bo hemû zaravayan xebat bên kirin.


*Di gruba li Kurdistanê ol û grubên olî de jî, hate gotin ku li ser ve qadê xebat ewqas hindik in ku wekî tune bin, bêyî jibîrkirina hebûna bawerî û grubên cihêreng ên li vê qadê û dîsa bêyî piştguh kirina rola olê ya li ser pêvajoyên sîyasî ya sosyolojîk divê xebat bên kirin.


*Di civata xebatên ciwan û zarokan de, bi bikaranîna nêrînên antropolojîk, îmkana zelakirina pêvajoyên sîyasî û sosyolojîk hate îddîakirin û şêwr li ser mijarêntevgera Kurd, ciwanî û sîyasîbûn hatin kirin ku, ka dê li ser çarçoveyeke çawa bên runiştin.


* Tevî van civatan li ser qadên sîneme, şano û mûzîkê jî; di derheqê hunera Kurda de ku xebateke çawa û bi çi rê û rêbazî bê kirin denêrîn hatin pervekirin.


Platform, bi biryara hedefa xwe ya dûvdirêj a sazkirinanavend/akademîyeke lêkolînê û avakirina hafizayekê; ji bo şert û mercên bingehîn ên ku van hedefan mumkin bikin xebateke şeş mehî ji xwe re derxist û ji bo li ser vê yekê bi biryara civînê ya di Çileya 2012’an de xelaz bû.


Ji hemû beşdarên xebatê û ji Şaredarîya Mezin a Dîyarbekirê re ku ji bo xebata me pêk bê bi tevkarîyên xwe yên cihêreng alîkarî da me spasî.


Platforma Xebatên Kurda

Add new comment

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.

Plain text

CAPTCHA This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.