Newroz

REXNE K�R�N � XWE�D�T�N

REXNE K�R�N Û XWE�DÎT�N

Ger hinek, di derheqê kes, sazî, partî, komele û hwd. ê ku em jê hez dikin; Ew sazî yê ku em endamê wê/wanin û ew kesê ku em heyranê wanin, ger hinek wan rexne dike û di derheqê wan kes an sazîyan de ku dipeyîvin, bi ba�î an bi xerabî, anjî qisûr û kêmasî yê wan ku tînin ziman, dinivîsin an ku ji me re dibêjin, em hema nexwe�bînî ya xwe nî�an didin û bi tûndî li dij der dikevin!

Xwe�dîtin li ba me nebûye çand; Ku di civakekê de, dijberî (muxalîfî) û rexnegirî bi xwe�bînî nê pê�wazî kirin, nê dîtin û xwe�dîtin di nava civakê de nebûbe çandek, ew civak ê pa�de bimîne.

Ew civak; ji hêla zanyarî, pî�esazî-teknolojî û aborî ve jî pê�ve naçin, nûjen û dewlemend nabin. Ji xwe ew civak wê tim mahkûmê pa�demayînê bin. Her wiha di nava wê civakê de aramî pêk nayê û di îdareya Cîhanê de jî qet nabin xwedî gotin.

Dewlet anjî civakên dewlemend, ku dewlemendî û aramî ya di nav xwe de pêk hanînin û di îdare-rêvebirî ya Cîhanê de jî xwedî gotinin; ev dewletna bi xêra endustrî, dewlemendî û hêz a xwe xwedî gotinin. Lê bi taybetî bi xêra idareya nûjen Demokrasîyê ye: Ku çandek weke desthilatî-dijberî, lome kirin-xw�bînî, rexne kirin-xwerexnekirin ê û bi xêra serbestî, ramandin, vekolandin, parve kirin û afirînerî bi serketinin.

Lê mixabîn ji bilî parvekirinê, ev gotinê ku min li jor rêz kirinin, li vê erdnîgarya me guneh tê dîtin! Gelên rojhilata navîn, gelên Misliman û em gelê Kurd; Ji aramî yê dûr, ji zanyarî, ji teknolojî û ji Demokrasî yê dûrin. Di neçaryê de, di hejarî yê de, di nava nezanî yê de, di nava �er de. Her dem bê aramî, �er û pevçûn... Gelo çima? Ez bawerim sedema herî mezin gelê vê herêmê/erdnîgaryê li alternatifa desthilatî-iktidarê nagerin û kesê kû li vir dibin desthilat-iktidar jî, ji rexneyê re tên girtîn û ji xwe�bînî yê dur dikevin. Ya herî trajikomik jî gelê/mîrovên hejar bi xwe rexneya li desthilat-hukûmetê (qa�o hevalbendê wan) ku tê kirin li dij derdikevin û bi hev dikevin.

Hukûmet-Desthilat ku çawa be jî; ba� an xerab, (ji xwe pirrê wan xerabin) heval bendê wan, mervê wan, dostê wan, rêhevalê wan (qa�o) li dora van Hukûmet/desthilat dibin diwar û vê hukûmetê diparêzin. Binpê kirina mafê kêmjimar-netewê din, ol a din, e�îrên hindik, gelên hejar, qels û her wekîdinan, qet ne xema wane. Heta ku desthilat tê guherîn. Vega!… Vega Desthilat tê guherîn dora ê dina ye!

Belkî gelek sedemê din jî henin. Lê belê dixwazim vê bêjim: li Rojhilatanavîn, deshilatî heye lê dijberî an Dijraberî tuneye. Li pirrê welatên rojhilatanavin diktatorî (zordarî) heye û li van welatna kes hewce nabîne ku li hember desthilatê zordest serî rakin û berxwe bidin. Kesê hewce dibînin û dixwazin ew kes jî hindikin lewma jî newêrin û ên wêrek jî tenê nikarin!..

Bawerim em gelê vê erdnîgaryê pirrê wan/me nizanin ku ramanê wan di bin bandora axa, �êx, serok û berjewendiperestan deye. Yani Raman tuneye û em/welatî dûrî ramanek azadin. Baweri ya wan/me eve ku �êx, axa, mele, serok, rêvebir difikirin û li gor metod û li gor dînê îslamê ji wan/me re vedibêjin. Ji ber vê yekê, li rojhilatanavîn ramana serwer eve ku, kes ji gotina vana dernekevin! Û pirrên mirovan/em nizanin ku van kesna li gor berjewendîyên xwe û yê xurta û yê Hukûmetê û yê desthilatan tevdigerin!

Li rojhilata navîn Kurd milletê herî kevn û xwedî çande. Lê mixabîn li rojhilatanavîn milleteki ewqas pirr û ne xwedî dewlet! (Ev qisûrek mezine) Dewleta Kurda tuneye, lê belê Partîyên siyasî, komel, sazi-rêxistinên me Kurda heye û wekî me li jor gotibû li vê herêmê/erdnîgarî yê dijberî û xwe�bînî tuneye, mixabîn ku di vî warî de milletê Kurd jî di pê�îya milletê din de herî li pê�in.

Ji me Kurda re êdî guherîn hewceye. Ji me re rexne hewceye, xwe�bînî hewceye. Ji ber ku dewleta me jî tuneye. Pêwîste ku be�ên civaka me xwe bigihînin hev, ber bi hev werin. Em di bin dagirîya sê milletan û çar dewletan de dijîn. Yekîti, xwe�dîtin, rexneya erênî ji me re hewceye. Ev guherîn ji �ore�geran-sosyalistan, ji demokratan, ji oldaran û ji her be�ên civaka Kurd re pêwîste. Lê mixabîn Em ji hev xeyidî, durî hev, ta neyartî ya hev jî dikin; Sosyalist oldaran nezan dibîne. Oldar Sosyalista bi xwedê nenasîyê tawanbar dikin. Demokrat, sosyalista bi �erxawaz yê tawanbar dikin. Sosyalist, demokrata bi nokeryê tawanbar dikin…

Partî yên sîyasî, komele, sazî û ê din, ger li hember hev piçekî bi xwe�bînî tev bigerin, ne heqareta, lê rexneya li hev bikin û rexne jî bi xwe�bînî bê pê�wazî kirin.

Kes, �exsiyet, serok, pê�eng, lîder û her be�ên civaka Kurd ger bi xwe�bînî berbi hev werin ez bawerim serkeftin ne dûre! Guherîn, rexne kirin, xwe�dîtin û serkeftin! 05.05.2008

Mehmet AÇIL
mehmetacil@windowslive.com

K�rt , �ii ve Suniiler bar�� i�in Finlandiya'da

Finlandiya’da, ‘Irak’ta Ulusal Uzla��’ konulu bir konferans düzenlendi. Konferans� organize eden KY�: Irak’taki farkl� etnik ve dini Gruplar�n temsilcileri, ülkelerinde ulusal uzla��n�n ye�ermesini Sa�layaca��na inand�klar� ilkeler bütünü konusunda anla�maya vard�

Irak’taki farkl� etnik ve dinsel gruplara mensup bir grup Irakl�, ülkelerinde ulusal uzla��y� sa�lamak amac�yla Finlandiya’n�n ba�kenti Helsinki’deki bir konferansta bir araya geldi.

Irak’taki �ii, Sunni ve Kürt gruplar�n�, Irak’taki �iddeti sona erdirmek amac�yla bir araya getiren konferans� düzenleyen Kriz Yönetimi �nisiyatifi (KY�) adl� kurulu�tan konuya ili�kin yap�lan aç�klamada, konferansa kat�lan Irakl� delegelerin, ülkelerinde ulusal uzla��n�n ye�ermesini sa�layaca��na inand�klar� bir ilkeler bütünü konusunda anla�maya vard�klar� bildirildi.

Finlandiya’n�n eski cumhurba�kan� Martti Ahtisaari taraf�ndan yönetilen bir sivil toplum kurulu�u olan ve daha önce de Kosova ve Endonezya’n�n Açe eyaletindeki farkl� gruplar aras�nda yürütülen görü�melerde etkin rol oynayan KY�’den konuya ili�kin yap�lan aç�klamada, tüm siyasal partiler ve gruplar�n görü�melere dahil olabilmek için konferansta kabul edilen ilkeler bütününe uymalar�n�n gerekti�i kaydedildi.

Aç�klamada, aralar�nda önde gelen Irakl� politikac�lar�n da bulundu�u kat�l�mc�lar�n, gelecek birkaç ay içinde, Irakl�lar� ulusal uzla��ya götürecek ilke ve mekanizmalar�n netle�tirilmesi amac�yla Irak’�n ba�kenti Ba�dat’ta bir araya gelecekleri ifade edildi.

Aç�klamada, Finlandiya’daki konferansa kat�lan 36 Irakl� delege aras�nda, Irak Diyalog ve Ulusal Uzla�� Bakan� Akram El Hekim, Anayasal Gözden Geçirme Komitesi Ba�kan� �eyh Humam Hamudi, Kürdistan Yurtseverler Birli�i (KYB) temsilcisi Fuad Masum, �ii Dava Partisi’nin parlamento lideri Ali El Edib ile Sünni Araplar’�n olu�turdu�u Irak �slami Partisi temsilcisi Usame El Tikriti’nin yer ald�� belirtildi.

radikal

Baron Nolke ve Hemawendler

Geçenlerde Baron Eduard Nolke’nin 1895 y�l�nda “Braunschweig, Druck und Verlag von Friedrich Vieweg und Sohn” taraf�ndan bas�lan “Reise nach �nnerarabien, Kurdistan und Ermenien” adl� gezi an�lar�n� okudu�um zaman, Kürdlere ili�kin çok enteresan bilgilere ula�t�m.. 272 sayfadan olu�an kitap büyük oranda o dönemin Kürdistan’�na dair bilgileri içeriyor...

Baron Nolke, Ba�dat’tan itibaren büyük bir Kürdistan gezisini gerçekle�tiriyor ve gözlemlerini aktar�yor.. Asl�nda kendisi daha önce bu bölgeye geldi�ini söylüyor, ama ne zaman oldu�una dair bilgi vermiyor..

Baran Nolke, Hemrin da�lar�ndan itibaren var olan tüm bölgeyi “ Güney Kürdistan” olarak adland�r�yor.. O, Hemrin da�lar�ndan ba�layarak, Qeretepe, Xurmatu, Kifri, Tauk, Çemçemal, Baziyan, Kerkük, Alt�n köprü, Erbil, Musul, Zaxo, Cizire, Sirt, Bitlis, Wan ve Erzurum gibi Kürdistan’�n önemli yerle�im alanlar�ndan geçiyor ve gezi gözlemlerini aktar�yor.. Bu k�sa yaz�da yazar�n Kürdlere ili�kin an�lar�n� özetlemek çok zor... Ben kendimi o dönem ba� gösteren “Hemawend A�ireti”nin ayaklanmas�yla s�n�rlayaca��m..

Asl�nda “Hemawend A�ireti” biz Kuzey Kürdlerine pek yabanc� de�il.. Son dönemlerde yay�nlanan Osmanl� Belgelerinde “Hemawend”lere ve onlar�n zorunlu sürgününe dair bir çok belge var.. Bugün Ankara çevresinde ya��yan �êxbizinî ve Hemawendler Güney Kürdistan’dan zorla aware edilip bu alanlara yerle�tirilmi�lerdi... Osmanl� devleti (�imdi tarihini hat�rlam�yorum) bir kere “Hemawend”leri toplu sürgüne tabi tutarak Botan bölgesine yerle�tiriyor.. Hemawendler toplu olarak bir yolunu bulur ve eski yerle�im yerleri olan Germiyan’a geri giderler.. “Hemawend A�ireti” büyük isyan�ndan sonra küçük gruplar halinde Osmanl� �mparatorlu�unun hakimiyeti alt�nda bulanan Balkanlara, Afrika’ya Anadolu’ya ve Kürdistan’a mozaik gibi da��t�l�yor.. Ondan dolay�d�r ki Bedredin Dalan gibi “Hemawend” kökenli insanlar yüzy�llar sonra Ege sahillerinden ortaya ç�kabiliyorlar...

Baron Nolke “Cebbel Hemrin” den Güney Kürdistan’a girdi�i andan itibaren Kürdistan’�n görkemli da�lar�n� tarif ediyor ve “Hemawendlerin e�kiyac�l��” üzerine duruyor.. Asl�nda Baron Nolke “e�kiyalardan” söz ederken sanki “�övalyeleri” tan�ml�yor, kahramanl�klar�na ve cesaretlerine övgüler ya�d�r�yor..

Baron kitab�n�n “Türklerin Hemawendlere kar�� sava�lar�” adl� bölümünde iki büyük Hemawend ayaklanmas�ndan söz ediyor.. Birinci ayaklanma 1886-1887, ikincisi ise 1890-1891 y�llar� aras�nda olmu�.. Baron Nolke, “E�kiya bir Kürd a�ireti olan Hemawendlerin bir çok defa Ba�dat ve Musul aras�n� kontrol alt�na ald�klar�n� ve buralar� kendilerine merkez edindiklerini” söyle..

Nolke “Hemawendlerin bundan 75 y�l önce �ran’dan Osmanl� topraklar�na geçti�ini “ yaz�yor.. O, bu geziyi 1891-1892 y�llar�nda gerçekle�tirdi�ine göre Hemawendler 1816-1817 y�llar�nda �ran devletine kar�� ayaklanm��lard�.. Hemawendlerin �ran devletine kar�� ayaklanmas� ve Osmanl�lar�n hakimiyetinde bulunan Kürdistan topraklar�na geçtiklerini Osmanl� belgelerinde de sözü ediliyor.. Osmanl� ve �ran devletlerinin Hemawend ve di�er baz� a�iretlerine kar�� ortak hareket ettiklerini biliyoruz.. Bu iki devletin aras�nda yap�lan tüm antla�malarda “e�kiyaya kar�� i�birli�i” diye bir madde var.. Kasri �irin, Gulistan ve Erzurum antla�malar�na bak�labilinir.. Zaten bugünde de�i�en bir �ey yok...

Nolke’nin anlat�mlar�na göre Hemawendler Do�u Kürdistan’da gelerek “Çemçemal ve Baziyan” yerle�im birimlerini kuruyorlar..

Nolke “Osmanl�lar 1000 askerin korumas� alt�nda haftada iki defa postalar�n�- vergileri ve zenginlikleri- Ba�dat’tan Musul’a götürüyorlard�” diyor..

Osmanl� devletinin bu kadar askeri güç e�li�inde ta��d�� “Postalar�” Hemawendlerin sald�r�lar�na u�ruyordu..

Nolke bu durumu izah etmek için daha sonra kendisi ile birlikte Musul yolculu�una ç�kan ve kendi söylemiyle Hemawendlerin “ e�siz lideri Hüseyin A�a’n�n” anlat�mlar�n� aktar�yor...

Hüseyin A�a Nolke’ye 1890 y�l�nda Tauk da�lar�nda Posta götüren 1000 askere sald�rd�klar�n� 120,000 alt�n Osmanl� liras�n�(2 milyon Alman Mark�ndan fazla) ganimet olarak götürdüklerini söylüyor.. Nolke, Graf Cholais adl� birinin Hemawendlerle olan tecrubesinede at�fta bulunuyor..

Nolke Osmanl� Sultan’�n “Hemawendlerle hasapla�mak amac�yla �smail Pa�a Kurdî” adl� bir general’�n emrine 20,000 silahl� güç” veriyor... Nolke göre “Hemawendlerin silahl� gücü 2200 ile 2400 aras�nda de�i�iyordu..

Nolke Hemawendler cesur, ola�anüstü ve bükülmez iradeye sahip olan liderleri Camêrin önderli�inde tam bir y�l Osmanl� Ordusu ile sava�t�lar diyor.. Do�u’da �ran s�n�r�, Bat�’da Dicle Nehri, Güney’de Hemrin Da�lar� ve Kuzey’de Musul’a kadar olan bölge tümden sava� alan�yd�, diye ekliyor..

Nolke Hemawendlerin yenilmesinden sonra “Camêr”in bir grup yak�n�yla �ran’a s��nd��n�, kahraman olarak kar��lanarak “�ah’�n Özel Korumalar�na” al�nd��n� yaz�yor.. Osmanl�lar taraf�ndan esir al�nan Hemawendlerden 25-30 önce idama mahkum ediliyor ve sonra Sultan’�n af�na ba�l� olarak �stanbul’a götürüyorlar..

Baron Nolke’nin anlat�mlar�na göre �stanbul’a götürülen Hemawendlerden Osmanl� Sultan� kendisine “Özel bir koruma grubunu” olu�turuyor.. Fakat Avrupa devletlerinin “�stanbul güvenli�inin tehlike dü�ece�i” gerekçesiyle Osmanl� Sultan’�n üzerine kurduklar� bask�n�n ard�ndan Hemawendler “ Tropili”ye sürgün ediyorlar..

Nolke, Osmanl� Sultan�n�n “kendisine s��nmayan Hemawend lideri Camêri hiç bir zaman afetmedi�ini, onu geri almak için sürekli olarak �ran �ah� üzerine bask� kurdu�unu” söyler..

Belli bir dönem sonra �ran �ah� Osmanl�larla “Camêr konusunda anla�maya” var�yor..

Osmanl� ve �ran devletleri aras�ndaki antla�maya göre, �ah kendisini zora sokmadan, Camêrî Osmanl�ya verme öldürmeye karar veriyorlar.. Bu amaçlada O dönem �sfahan Emiri olan �ah’�n büyük o�lu Selle Sultan ve Osmanl� taraf�ndan Muhammed Pa�a görevlendiriliyorlar..

Selle Sultan Camêr ile s�n�ra gidiyor. Di�er taraftan da Muhammed Pa�a geliyor.. Bu bulu�ma esnas�nda �ranl�lar Osmanl� general� Muhamed Pa�a’n�n gözleri önünde, Nolke’nin söylemiyle “kalle�ce ve haince Camêrî” öldürüyorlar..

O esnada d��ar�da bekliyen Camêr’in e�i(ismi verilmiyor) Camer’in Osmanl�lar ve �ranlar taraf�ndan öldürüldü�ünü duyunca, intikam almaya çal��yor.

Nolke’nin verdi�i bilgilere göre Camêr’in “kahraman e�i”nin komutas�nda toplanan Hemawendler tam 3 gün 300 km yol boyunca Muhammed Pa�a’n�n pe�ine dü�tüler... Muhammed Pa�a zar zor Ba�dat’ta yeti�ip can�n� kurtar�yor.. Nolke’nin verdi�i bilgilere göre Tripoli ve di�er yerlerden bulunan bir çok Hemawend sava�ç�lar� kaçak bir �ekilde bölgelerine geri dönmü�lerd...

1890 ve 1891 y�llar� aras�nda Ba�dat ve Musul aras� bölge yeniden Hemawendlerin eline geçiyor, çok kanl� çat��malar oluyor..

Osmanl� general� Hidayet Pa�a’n�n Nolke’ye anlat�klar�na göre bu çat��mada Osmanl�lar 2000 asker, Hemawendler 400 sava�ç� kaybediyorlar..

Nolke, yakalanan Hemawend sava�ç�lar�n�n bu sefer Afrika’n�n dahada derinliklerine gönderildi�ini yaz�yor...

Nolke Hüseyin A�a’n�n Osmanl�larla anla�t��n� Kerkük Jandarma biriminin ba��na getirildi�ini ve daha sonra vali ile olan sorunlar�ndan dolay� Erbil’e gönderilidi�ini yaz�yor..

Sonuç olarak bu k�sa yaz�yla kaderi Kürdistan gibi olan “Hemawendleri” , “e�siz liderleri Camêri” ve “kahraman” isimsiz e�ini hat�rlamak ve anmak istedim...

Aso Zagrosi

K�rdistan ve D�nyada A�l�k Krizi

Ayr�l�k�� b�lgeler �spanyolca e�itime set �ekiyor

'�spanyolca konu�ur musun?' Bu soru �spanya'n�n baz� özerk bölgelerinde Cervantes'in dili üzerinden verilen siyasi sava��n parças� halinde geldi. Ayr�l�kç� damar�n güçlü oldu�u Bask ülkesi, Katalonya ve Galiçya'da say�lar� giderek artan gruplar, milliyetçi bölgesel hükümetlerin kendilerini �spanyolca konu�maktan men etti�inden yak�n�yor. Gel gör ki, �spanya'n�n di�er 'resmi' dillerini -Katalan, Bask ve Galiçya- konu�an ahali de tersine �spanyolca'n�n yayg�nla�t�� ve dillerini sonsuza kadar yitip gitmekten kurtarmalar� gerekti�i fikrinde.

Diktatör Franco'nun 1975'teki ölümünden beri 'dilsel normalle�me' süreci gere�i özerk bölgelerin kendi dillerini kullanmalar� sa�land�, Bask, Katalan ve Galiçya dillerinin kullan�m�n� yayg�nla�t�rmaya kamu fonlar�ndan milyonlar döküldü. Fakat bu kez de �spanyolca konu�anlar, kendi dillerinin intikam�na kurban gitti�ini söylüyor. Bu yüzden di�er üç dilin yan� s�ra �spanyolca konu�ma hakk�n� da garantileyen anayasaya ba�vuruyorlar. Bu sava� s�n�flarda ba�l�yor. �spanyolca konu�an ebeveynler, üç bölgedeki e�itim nedeniyle çocuklar�n�n �spanyolca okuyup yazamaz hale gelece�i kayg�s�n� dile getiriyor.

Bask ülkesi'nde üç tipte e�itim mevcut: �spanyolca, Bask dilinde ve her iki dilde. Ama bu y�l ilkö�retimde ebeveynlerin sadece yüzde 5'i �spanyolcay� seçince yerel Bask hükümeti ise talep dü�üklü�ü gerekçesiyle �spanyolca s�n�flar� kapatma karar� alm��. Dilsel Seçim Özgürlü�ü Platformu'ndan Susana Marques'a göre bu gerekçe geçersiz. Sadece �spanyolca e�itim veren okullar�n paras�zl�ktan gettola�t��n� söyleyen Marques'e göre, as�l sebep yetkililerin sadece Bask dilinde e�itim veren okullar� te�vik etmesi. Buna ra�men Marques, "E�itimi verilen dil sokakta konu�ulan de�il. �irketlerin yüzde 70'i Bask dilini kullanm�yor bile" diyor. Bask hükümetinin dil politikalar� dan��man� Patxi Baztarrika ise bunu yalanlay�p, "Bask dilinin bir tehdit oldu�unu söylemek komiktir" tepkisini gösteriyor.

'Pozitif ayr�mc�l�k yapmazsak olmaz'

Katalonya'da Katalan dili bütün devlet okullar�nda resmi dil. �spanyolca dersi ise haftada üç saat veriliyor. 'Dil temelli siyasete' muhalefet etmek için 2006'da kurulan 'Ciutadans' (Vatanda�lar) adl� partinin lideri Albert Rivera ölüm tehditleri almakta gecikmedi. Katalan parlamentosundaki sa� kanat Halk Partisi'nin sözcüsü Carina Mejias, "Nüfusunun yüzde 50'sinin kökeni �spanyolca konu�anlardan olu�uyor. Ama özel yahut devlet okullar�nda �spanyolca e�itimi almak imkâns�z" diye yak�n�yor. Dil uzman� Bernat Joan ise buna, "Bu protesto sadece ö�renciler yeterli derecede �spanyolca ö�renemiyorsa me�ru olabilir. Oysa buradaki durum bu de�il" diyerek itiraz ediyor.

Galiçya'da e�itimin yar�s� bölgesel dilde yap�l�yor. �ki Dilli Galiçya adl� örgütün kurucusu Gloria Lago, "�spanyolca ö�renmek isteyen çocuklara set çekiliyor" derken, Galiçya dil politikalar� kurumu ba�kan� Marisol Lopez uygulamay� �öyle itiraf ediyor: "Galiçya lehine pozitif ayr�mc�l�k yapmazsak �spanyolca hakim olur."

* * * * *
�ber dil haritas�

�spanyolca: Dünyada 332 milyon ki�i konu�uyor. Mandarin ve �ngilizceden sonra en çok konu�ulan üçüncü dil.

Katalan: 9.1 milyon ki�i konu�uyor. Katalonya, Valencia'n�n baz� bölgeleri, Balearic Adalar�, Sandinya, Güneybat� Fransa'da yayg�n.

Galiçya dili: 3-4 milyon ki�i konu�uyor. Galiçya, Asturias'�n baz� bölgeleri ve Kastilya'da yayg�n.

Bask dili: 1 milyon ki�i konu�uyor. Kökeni bilinmiyor. �spanya'n�n kuzeyindeki ve Fransa'n�n güneyindeki Bask ülkesinde konu�uluyor.

Guardian - MADR�D -

T�rkiye, Kuzey Irak Dialogu

Kuzey Irak'la belirli bir düzeyde temas kurmaya ba�layan Türkiye, Kürt sorununu sadece askeri araçlarla çözemeyece�ini anlam�� görünüyor. Irak'taki bütün gruplarla diyalog kurma yönündeki Türk e�ilimi, �ran'a kar�� dengeleyici bir role i�aret

Türk hükümetinin, özellikle de sarp Irak da�lar�ndaki PKK s��naklar�na yönelik son askeri operasyonlar� sonras�nda, Kürt sorununun sadece askeri güçle çözülmesinin imkâns�zl��na ikna oldu�u a�ikâr. Bu askeri operasyonlar, taleplerinin ve kurduklar� mant��n adil oldu�una inanm�� örgüt sava�ç�lar� üzerinde ciddi etki yaratmad�. Irak Kürtleriyle ABD yönetimi aras�ndaki koalisyonun, Türk-Amerikan ili�kilerine denk olabilece�i görüldü. �öyle ki Washington, Türk sald�r�s�n�n bölgedeki Amerikan politikalar� için k�smen de olsa ba�ar�y� temsil eden Irak Kürdistan� üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle, operasyonun durmas� için müdahalede bulundu. Ayr�ca bu operasyonun Irak'taki siyasi çal��ma üzerinde de muhtemel etkileri olacakt� ki, ABD Ortado�u'nun gelece�ine yönelik bak�� aç�s�n�n ba�ar�l� olmas� için bu çal��maya bel ba�l�yor.

Bu durum, Türk d��i�leri bakan�n�n ülkesinin Irak Kürtleriyle ili�kileri yo�unla�t�rma niyetini ilan etmesine ve gözlemcilerin Kuzey Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'yle çe�itli düzeylerde ba�lant� tahmininde bulunmas� gerekti�i yönündeki i�aretine aç�kl�k getiriyor. Özellikle de Bölgesel Yönetim, Türkiye'ye beklemedikleri bir yenilgi tatt�rd��n� ilan eden PKK'ya destek ilan etmekten kaç�nm��ken...

Fakat böyle bir temas, Türkiyeli Kürt isyanc�lar meselesinin çözümünün Erbil, Süleymaniye ve Ba�dat'ta de�il, Türkiye'nin Kürt vatanda�lar�na yönelik hükümet politikalar�nda yatt�� gerçe�inin Türk karar alma organlar�n�n zihninden uzak oldu�u anlam�na gelmez.

Türkiye d��i�leri bakan�n�n, Irakl� Kürtlerle beklenen ba�lant�lar�n PKK'yla mücadele ve enerji konular�na yo�unla�aca��n� dile getirmesi, Türkiye'nin Kürt bölgesinin elektrik ve petrol ihraç etme koridoruna duydu�u ihtiyac� isyanc�lar�n faaliyetlerinin durdurulmas� konusuyla ba�lant�l� k�lmas�na aç�kl�k getiriyor. Türkiye Kürt yönetiminden, gerek güç yoluyla gerekse de PKK liderleriyle s�cak temas yoluyla isyanc�lar�n faaliyetlerinin durdurulmas�na katk�da bulunmas�n� istiyor. Erbil'se, Kürt sorununun çözüm noktas�nda gerçekçi bir Türk iradesinin sa�lan�r ve Türkiye'nin Kürt vatanda�lar�n�n talepleri asgari düzeyde kar��lan�rsa arabuluculu�a haz�r oldu�unu ve bu durumun Türkiye'ye Kuzey Irak'taki petrolün kullan�m�ndan yararlanma imkân� verece�ini defalarca dile getirdi.

Ordunun davran��lar�na hükmeden baz� milliyetçi yan�lg�lar� a�arak Ortado�u'da etkin olmaya çal��an Türk devletinin bölgesel bir güç olarak ç�karlar�n� göz ard� etmememiz gerekir. Türkiye kendisini baz� anla�mazl�klar� a�ma gücüne sahip bir güç olarak sunuyor ve böylelikle Suriye'yle �srail aras�nda bölgenin istedi�i ve bölge sakinlerine sava�lara girmek yerine yap�c�l��a kanalize olma imkân� veren bar�� için arac�l�k rolünü yerine getirebilmeyi istiyor. Sava�lar ac� ve s�k�nt� d��nda bir �ey getirmedi. Ayr�ca Irak'taki bütün gruplarla diyalog kurma yönündeki Türk e�ilimi, bu ülkedeki �ran rolüna kar�� denge sa�lamaya çal��an bir role i�aret ediyor.

Türk hükümeti Kuzey Irak'taki askeri operasyonunun amaca ula�amad��, çözümün diyalogda sakl� oldu�u ve diyalo�un da, gerek Irak'ta gerekse de Ortado�u'da bar�� yerle�tirmek için istenen olumlu role s�cak bakan Erbil'den ba�lamas�nda beis bulunmad�� karar�na var�rsa yaralara çözüm bulmu� olur.

Radikal (Ürdün gazetesi Rey, 30 Nisan 2008)

SEYH SAID'IN KATBI LICELI FEHMI BILAL'IN YASAM �YK�S� (3)

" Heta Kurd destgir û pistgirên neyar bin
Hertim dê bin nîr de bicare û belengaz bin."
Liceli Fehmi Firat

Liceli Fehmi Bilal Isparta'dan sürgün dönüsü yasamini memleketine dönerek devam ettirmeye calisir. O dönemlerde Liceli Fehmi Bilal gelip,Cebaxcur'un Darahini ilcesine yerlesir. Fehmi Bilal'in gelip,buraya yerlesmesi'nin elbetteki tarihi ve siyasi anlamda cok önemli nedenleri vardir. Darahini Seyh Said hareketinin merkezi durumunda sayilan baskentidir. Hareket döneminde vilayet statüsünde olan Darahini tarihe taniklik yapmis,Seyh Said hareketinde cok önemli kahramanlar cikarmis olmasindan kaynaklanmaktadir.Ikincisi Liceli Fehmi Bilal'in Modan'li "Mesedali" Feqi Hesen'den tutun "Arikiz",valirli Haci Sadik beq'den tutun "Ataoglu",botiyanli Emer'e Faro,Girnos'li meshur Kürd komutanlarindan Heci Kolosi Darahini mintikasinda ismi cok anilan bu kahramanlarin memleketini mesken tutmasi bilincli bir tercihtir.

Darahini mintiqasinda Elazig cephesi komutani Seyh Serif'ten tutun Siwanli Kasim Aga "Kas Kösi", Ismail Aga Darhini,yine Seyh Tahir ve Emere Faroy'un silah arkadaslari Eminê Miki'den tutun Mehmed Eli Cewahir gibi yüzlerce kahramani burada anmak istiyorum. Burada bahs ettigim bu kahramanlar'in bir cogu uzun süre gerilla savasi verdikleri,devletin koymus oldugu ödüllerle Kürd isbirlikcileri tarafindan öldürüldügü'nü belirtmek isterim. Liceli Fehmi Bilal iste bu kahramanlar diyarina gelip yerlesmistir. Liceli Fehmi Bilal'in ilk esi, yani Zerdüst ve Sirr Firat'in anneleri Seyh Fahri Akar'in röpotajinda-ki aktarimlara göre Lice'nin Baxsiyan köyündendir. 49'lar hareketinden dolayi yargilanan Efem Dolak'in köyüdür. Melle Amedi'nin sifahi olarak bana verdigi bilgilere göre Lice'li Fehmi Bilal'in ikinci esi'nin Darahini ilcesinin Vazenan "Yigitbas" köyüne bagli kawarik mezrasindan oldugunu aktarmaktadir.

Liceli Fehmi Bilal'in 3 oglu'nun oldugu isimleri Sirri,Zerdüst ve Xeyri olduklarini belirtmek isterim. Bu cocuklarindan Xeyri'nin hala Amed'e sag olup,yasadigi yönündedir. Fehmi Bilal ömrünün son dönemlerinde ölmeden evvel yani 1967 yili ve öncesi dönemlerde Amed'e parmakla sayilacak birkac yurtsever tarafindan sahiplenilirken,oglu Xeyri'nin babasina sahip cikmadigi söylenmektedir. Fehmi Bilal'la ilgili ilk bölümünü yazdigim yazida'da Seyh Tahir'in tornu'nun bana aktardigi bilgilere atfen yakin dönemlerde Amed'e Fehmi Bilal'in sag olan ogluyla görüsttügü'nü , babasi ile ilgili yeterli bilgileri bilmedigi gibi ruhsal durumu'nunda yerinde olmadigini aktardi. Zerdüst ismindeki oglu'nun akibeti hakkinda bilgi alamadigimi, ama Yasar Kaya'nin Fehmi Bilal ile ilgili makalesinde bazi bilgilerin mevcut oldugunu belirtmek isterim.
Liceli Fehmi Bilal Darahini'de dava vekilligi yapttigi dönemlerde Seyh Said'in büyük oglu,,Kürd siyasetcisi ve filozofu olan Seyh Aliriza Liceli Fehmi Bilal'in Xinisa yerlesmesi icin davet eder. Seyh Said'in torunu A.Melik Firat Liceli Fehmi Bilal'in sayesinde bati dünyasinin kapilarini araladigini söylüyor. Liceli Fehmi Bilal'in bati kültürüne vakif biri olarak Fransizlarin fabil ustasi romanci La FontainNin romanlarini Kürtce'ye cevirdigini söylüyor. Fehmi Bilal'in Dostoyewski,Tolstoy,Maksim Gorki,Victor Hugo gibi Rus ve Fransiz düsünür ve yazarlarinin etkisi altinda kaldigini söyler. Bu konuda ayrintili bilgiler Mezopotamya sürgünü adli eserinde tüm ayrintilar mevcuttur.

Liceli Fehmi Bilal'in cocuklarindan Avukat Sirri Firat üzerinde epey bilgiler mevcut olup,sizinle paylasmak istiyorum. Sirri Firat'in esi Mersin Silifke ilcesinden olup,ögretmenlik yapiyordu. Sirri Firat Hukuk fakültesini kazanmistti,ekonomik durumu iyi degildi,esinin yardimlariyla okulunu okudu. Esinin tayini Konya iline cikinca Sirri'da esiyle uzun süre Konya'da avukatlik yapar. Sirri Firat cok sevilen babasinin izinden giden cok dgerli bir Kürd hukukcusudur. Sirri Firat Konya'da yasadigi dönemde tanik oldugu bir anekdotu sizinle paylasmak istiyorum.

Sirri Firat Konya'da birgün subaylarin gittigi bir kulübe gidiyor. Kulüpte subaylar oturuyor. Yasli emekli bir Albay'da oradaymis. Bu albay Seyh Said hareketinde Lice mintikasinda zalim yüzbasi Ali Haydar'in komutasinda o dönemlerde Tegmen rütbesinde görev yapiyormus. Licede yasadigi bir olayi orada birkac subayinda hazir oldugu ortamda bakin söyle anlatiyor. Birgün Yüzbasi Ali Haydar ve bagli birligiyle Lice'nin Zengsor köyüne bagli Baxsiyan mezrasina gittik. Seyh Said hareketinden dolayi köyün tüm erkekleri ve gencleri daga cikmistilar. Köyde sadece cocuk ve kadinlar kalmistilar.

Köydeki tüm cocuk ve kadinlari topladik. Kalabaligi hayvanlarin toplandiklari etrafi citle cevrili gewi "Agil" alaninda topladik. Agil'in etrafinda süngülü askerlerle cevreledik. Ali Haydarin emri suydu agil-i atese verecegiz. Agil'dan biri cikarsa süngülüyeceksiniz. Agil'i atese verdik, baktik 6,7 yaslarinda bir erkek cocuk agil disina cikti. Bir kac adim-da atti, ve etrafina baktiki süngülü Jandarmalari görüp, duraksadi. Bu cocuk süngülere baktti,ates'e baktti. Tekrar süngüye baktti,ateslere bakti ve kendini atesin icine atti. Iste Albay burada sunu söyledi cocugun bu durumunu görünce biraz acidim.Acaba bizim süngümüz atesten daha betermi diye düsünmüsttüm. Iste Sirri Firat burada iste beyler ben bu sözleri söylemis olsaydim,mübalagali konustugumu,yalan söyledigimi düsünecektiniz. Iste bey efendi kendi agziyla söyledi Taktirini size birakiyorum.

Fehmi Bilal'in oglu Sirri Firat 1959 yilinda Bidlis ilinde dönemin Emniyet müdürü tarafindan bir gece arabasina bindirip,götürüp sarp bir kayadan atar. Yarali olarak hastahaneye kaldirilan Sirri Firat'i hasahaneye yetistiridiginde yanina giden yegeni Dara'ya Emniyet Müdürü tarafindan öldürülmek istendigini aktarir. Yasar Kaya bu ismi bizde saklidir,sonrada CHP miletvekilli ve Cumhurbaskani adayi oldugunu söyler. Bende ismini aciklayayim? Mehdi Zana bekle Diyarbakir kitabinin 153 sayfasinda bu sahsin bir dönemde Icisleri Bakanligi yapan Necdet ugur oldugunu söylüyor.

Liceli Fehmi Bilal 1960 sonrasi dönemlerde Kuzey Kurdistanda yasanan sesizlik döneminde T-KDP kurulmasi icin merhum Faik Bucak'in oglu Serhat Bucak'in Fehmi Bilal'la ilgili aktarimlarini sunmak istiyorum. 1961 yilinda Silopi'de Said Elci ve bazi Kürd aydinlariyla birlikte KDP mesullugu adli gizli bir teskilat kurarlar. Mesulluk,cesitli Kürd örgütleri ile iliski icinde olmasina karsin,temel olarak Irak-KDP'nin etkisi altindadir. 1965'e gelindiginde ,Seyh Said isyaninda da yer almis Fehmi Bilal,Said Elci ve Ömer Turhal gibi yurtsever insanlara partilesme önerisi yapar. Halkta belli bir tabani vardir. Ancak bir sorun vardir;kim lider olacak? Fehmi Bilal , Faik Bucak'i önerir. ve kabul edilir. 11 temmuz 1965'te T-KDP kurulur. Partinin ilk genel baskani Faik Bucak olur. T-KDP Türkiye sinirlari icinde özerikligi savunur.

Bu degerli Kürd degerini yazdigim ilk bölümde. Amed'e yasayan bir hemserimle yapttigim sifahi görüsmede bana aktardigi bilgileri sizinle paylasmak istiyorum. Darahini'de 1950'li yillardan 1980'li yillara kadar dava vekili görevini icra eden Palu kökenli Yansur"Topal" Seckin'nin Fehmi Bilal'la ilgili söylemleri sunlardir. Fehmi Bilal Darahini'ye dava vekili bürosunu actiginda meslektasi olarak,siyasetle hic ilgilenmedigini,sesiz bir yasam sürdügünü söyleyebilirim.

Darahini'de Seyh Said hareketine katilan ailelerle iliskisi vardi. Sonradan duydum-ki Seyh Said'in yakininda yer almis,sürgünde kalmis biridir. Meslektasi'nin Fehmi Bilal'in sesiz ve siyaset disi bir tavir icinde olmasini o günkü siyasi konjoktürü analiz edersek,normal bir tavir oldugunu söyleyebiliriz. Kürdlerin o günkü kosullarda sesiz bir sürec yasadigi,49'lar olayi o dönemin belkide tek olayi oldugu göz önüne alindiginda Fehmi Bilal'i sanirim anlamak cok rahattir.

Fehmi Bilal ölmeden evvel felc hastaligi gecirir. Yasaminin son dönemlerinde otel odalarinda gecirdigi,devlet hastahanelerinde tedavi olmayi da red eder. Yazili bazi kaynaklara göre ölünceye kadar Fehmi Bilal'e dostluk ve yardimlarini esirgemeyen kisilerin basinda merhum Kürd sehidi Said Elci gelmektedir. Terzi Semsi,Melle Xalid Aycicek,Melle Amedi gibi Kürd yurtseverleri-de Fehmi Bilal'i hastaligi boyunca yanliz birakmayanlar arasinda oldugu'nu belirtmek isterim. Liceli Fehmi Bilal'in son bölümünü yazdigim yasam öyküsüle ilgili bu yazimda,bir okuyucu'nun aktardigi bilgiyi sunmak istiyorum. Liceli Fehmi Bilal'la ilgili Lokman Polat tarafindan Kürdce yazilmis Filozof adli "Katibe Seyh Said" adli eserinin oldugunu'da ögrendim. Fehmi Bilal'in hemserisi olan Lice kökenli Kürd aydini Lokman Polat'in bu eserinden de dogrusu haberim yoktur. Bu romani okusaydim belki Fehmi Bilal'in yasamini daha ayrintili ve edebi yazardim.

Fehmi Bilal'in Kürtce'nin kurmanci lehcesiyle yazdigi "Giliya daran" fabil seklindeki yazdigi bu siiri zazaca'ya cevirdim. Redekte edip,bu siiri en kisa sürede Vate dergisine gönderip,yayinlamasini isteyecegim. Fehmi Bilal'la ilgili yazimi burada sonlandirmaya calisacagim. Bu Kürd degeri hakkinda derleyip,toparladigim sözlü ve yazili tüm kaynaklari sizinle paylasmaya calisttim. Liceli Fehmi Bilal'in yasami,mücadelesi ve ailesi hakkinda kabul ediyorumki,eksik,yanlis ve bilinmiyen cok yönlerinin oldugunu kabul ediyorum. Ben bugüne kadar yazilmayan ve sözde kalan bilgileri, yazilanlarla birlestirip,biraz daha zenginlestirmeye calisttigima inaniyorum.

Ulasamadigim yazili kaynaklar olsun,yakin dönemde bu Kürd degerini taniyan canli taniklardan sözlü bilinmeyen yönlerini katki olarak bu yazinin ekinde bizimle paylasirsaniz,cok önemli bir görev ,tarihe de katki sunmus olursunuz. Sealmlarimla yaziyi sonlandiriyorum.

Orhan Zuexpayij

Hurmuzgan tart��mas�na dair bir ka� s�z

Son günlerde “Kürdistan Forum”da yaz�l�� tarihi 1400 y�l öncesi oldu�u iddia edilen “Hurmuzgan” adl� �iir hakk�nda güzel bir tart��ma var..

Farqini, HeK, Amed ve Diyako’nun �iire ili�kin sohbetleri, sorduklar� sorular ve arad�klar� cevaplar benimde ilgimi çekti ve takip etmeye çal��t�m..

Asl�nda bu �iire ili�kin tart��ma yeni de�il... Hurmuzgan’a dair tart��malar, �iirin geçen yuzy�l�n otuzlu y�llar�nda Saidxani Kurdistani taraf�ndan “Hezarmerd Ma�aras�nda” ke�fetti�i andan itibaren ba�l�yor.. Say�n Amed’in sorular�na cevaben Diyako arkada� �iirin bulu�, dil ve k�sa serüveni hakk�nda �u al�nt�y� yap�yor: “ Dr. Muhamed Teqi Bahar, �rani takviminin 1347 y�l�nda yazd�� “Sebik �unasi ya Tariq Tusur �i’ri Farsi” adl� kitab�n�n 39 sayfas�nda �oyle yaz�yor: “ Bu �iir Pehlewi Alfabesi ile Ceylan derisi üzerine yaz�lm��, ‘�erq Nezdik” gazetesine gönderilmi� ve orada yay�nlanm��t�. Ben �iirin asl�n� Dr. Said Kurdistani’de ald�m, onun yard�m�yla Farsçaya çevirdim”... (Akt. Adil Muhamedpur, Hurmizgan Seratay Serhildani Lirikay Nivîsari Kurdî, Karwan Dergisi say� 129, sayfa 125)

Asl�nda �. Amed’in hayati önemdeki sorusuna cevap verilmi� de�ildir... Hurmuzgan �iirinin üzerine yaz�ld�� söylenen “Ceylan Derisi hangi müzede” korunuyor..?

Bu �iirin “orjinal”�na ili�kin tam yetmi� y�ldan fazlad�r ayn� soru soruluyor..

Say�n G.M. Behrendt 1987 y�l�nda Almanca kaleme ald�� “Nationalismus in Kurdistan” adl� eserinde bir dip not dü�erek “Hurmuzgan”n�n serüveni hakk�nda de�erli bilgiler veriyor..

Yazar , “Hurmuzgan”�n dünyaya iki koldan yay�ld��n� söylüyor... Birinci kol Mir Sureya Bedirxan.. Mir Bedirxan bu �iirin bir nushas�n� 1932 y�l�nda Bazil Nikitin’e veriyor.. Nikitin bu �iiri bir makale ile o dönem Polonya’da Do�u sorunlar�yla ilgilenen bir dergide yay�nl�yor..

Di�er kanal ise Re�id Yasimidir..(Kürd as�l� olan Yasimi edebiyat ve tarih konusunda bir dizi ciddi esere imza atm��t�r... Baba Tahir Hamadani’nin Divan�n� çeviren ve yay�nlayanda odur..) Re�id Yasemi vas�tas�yla “Hurmuzgan” Arap, Fars ve daha bir çok çevreler yay�l�yor..

Ama, geçen yüzy�l�n ortalar�na do�ru büyük Kürd dilbilimcisi, politikac�s� ve tarihçisi Tewfik Wehbi -1891-1984-( Mir Celadet Bedirxan nas�l Kurmanci Alfabesinin önünü açm��sa Tewfik Wehbi’de Soraninin) “Hurmuzgan”�n “basit bir uydurmasyon” oldu�unu söylüyor.. Sonra Mac Kenzie’de ayn� noktada onunla bulu�uyor.. Hawraman Tarihi ve edebiyat� konusunda uzman olan de�erli ara�t�rmac� Eyub Rostemi “Baladestbûnî �êwezimanî Hawramî le �iiri Kurdi de” adl� çal�mas�nda

�ehid Kürd tarihçisi Enver Mayi’nin Arapça kaleme ald�� “Behdinan Tarihi” adl� eserinde bir al�nt� yap�yor “ Dr. Bliç �êrko( Mir Sureya Bedirxand�r) “ Bir Do�ubilimcisi olan Filyaminov(Wilaminov da olabilir. Arapça’da telefuz edildi�i gibi yaz�lm��) �ran’�n kuzeyinde bir ta��n üzerinde bir �iir parças�n� görmü�, yaz�l�� tarihi M.Ö 330 y�l�na dayan�yor” diyor..( Dr. B. �êrko’nun La Question Kurde adl� eserine bakmak gerekiyor.. Bu eser Türkçeyede çevrildi... Orjinal� bende olmad��ndan dolay� kontrol edemedim)

E. Rostemi yaz�s�nda devamla “Hurmuzgan”a de�iniyor ve �iirin hem hem Hawramanca ve hemde Soranca tam metinlerini vererek “�iirin ‘Cê�ena ma�aras�nda’ Said Xani Kurdistan taraf�ndan bulundu�unu, Hawramanca yaz�ld��n� ve 1400 y�l öncesine dayand��n� “ yaz�yor..

Asl�nda Kürd ayd�nlar� aras�nda �iirin verdi�i politik mesaj fazla tart��lm�yor.. Çünkü, Yarsan edebiyat� “Hurmuzgan” da kullan�lan dilden yabanc� de�il.. Araplar� te�hir eden Kürdlere “Kürd eski dinine” övgüler ya�d�ran bir çok �iir var..

“Hurmuzgan”�n “orjinal” olmad��n� savunan baz� Kürd ara�t�rmac�lar “Hurmuzgan”n�n kafiye düzenine göre kaleme al�nd��n� ileri sürerek tezlerini geli�tirmeye çal��t�lar.. Onlara göre �iirin kafiye düzenine göre yaz�lmas� Arap �iiriyle ba�lad�..(Ahmed �. Mahabadi, Sirwan dergisinin 175.say�s�)

Dr. Muhamed Teqi Bahar, “Hurmuzgan” �iirinin kafiye düzenine göre de�il 5+5 sistemine göre yaz�ld��n�, kafiye olay�n�nda Araplarla ilgisi olmad��n� bir dizi kayna�a dayanarak ortaya koyuyor.. Bu konuda Sasaniler döneminde Pehlewice yaz�lan kafiyeli �iirleri örnek olarak gösteriyor ve Sasani uzman� Avrupal�lardan al�nt�lar yaparak Behrami Gor’un bir �iirini numine olarak sunuyor..

Tewfik Wehbi’nin bu �iire ili�kin yakla��m� bilinmesine ra�men yurd d��nda akademik kariyerini yapan Kürdler de dahil herkes “Hurmuzgan�” çal��malar�nda kulland�.. Kürdlerin Arap i�galcilerine kar�� canl� bir tan��n sesi olarak yorumunu yapt�lar.. Kürd edebiyat tarihçileri, Aladin Secadi, Prof. Dr. Maruf Xaznedar, Prof. Dr. �zedin Mustafa Resul, Siddiq Borakayi hiç bir �ey olmam�� gibi “Hurmuzgan”� eserlerine ta��d�lar ve yorumunu yapt�lar..

Hawraman tarihi ve edebiyat� ile ilgili yüzlerce kitap ve makale ç�kt�.... Hurmuzgan hep ba� kö�ede yerini ald�..

Sonuç olarak Kuzey Kürdlerinden Mîr Sureya Bedirxan, Do�u Kürdlerinden �air Saidxani Kurdistani ve Re�id Yasemi bu �iiri dünyaya ve Kürdlere mal ettiler.. Do�u Kürdistan’da son dönemde bu konuda yaz�lan baz� ara�t�rmalar� duydum ve onlara ula�maya çal��yorum. Buldu�um andan itibaren sizin ile payla��r�m..

Acaba gerçekten Kürd yurtseveleri “Kürd Milliyetçili�inin tarihsel köklerini sa�lamla�t�rmak” içinmi Hurmuzgan� yazd�lar? Yoksa Hurmuzgan o dönem Arap i�galcilerine kar�� m� yaz�ld�?

Kutsal din kitaplar� olan “Serencam”da Cennetin “�arezor ovas�” oldu�unu ve cennet dilinin “Kürdçe” oldu�una inanan ve yazan Yarsanlar neden böyle bir �iir yazmas�n ki?

Görünen o ki “Hurmuzgan” daha çok tart��lacak..

Yaz�m� 935 ve 1007 y�llar� aras�nda ya�am�� Yarsan dinin alimlerinden olan Baba Serhengi Dewdani’nin bir �iiri ile noktal�yorum.

Hewramanca:

Serhengi Dewdan, Serhengi Dewdan

Ez ke namimanan, Serhengi Dewdan,

Çenî êrmanan, megêlim herdan

Meko�em perî, ayînî Kurdan

Soranice:

Min ke Serhengi Dewdanim,

Ême ke nawman Serhengi Dewdane,

Legel Yaran li zewî û Herdan desurinewe,

Têdiko�in bo zîndûkirdinewey ayînî Kurdan, (Çev: Prof Dr. Maruf Xeznedar)

Serbest Çeviri

Serhengî Dewdan Serhengi Dewdan�m

�smimiz ki Serhengî Dewdand�r,

Yaranlarla dola��youz her yeri,

Kürdlerin eski dinini diriltmek için mücadele ediyoruz..

Silavên Germ

Rojgar Merdoxi

TEVKURD: Rexne � �mza…

“Daxwazên ku di daxuyaniyê de hatine îfadekirin (weke perwerda bi zimanê kurdî, pejirandina nasnama kurd, efûke gi�tî, avadankirina herêmê ûwd.) �a� nebin jî, daxwazname bi gi�tî qels e, muxlaq e û tu statuyekî siyasî bo kurdan pê�nîyar nake.” * * *

Hêjayan,

Li ser teklîfa we ya pi�tgirîyê, em weke Komîta Rêvebir ya TEVKURDê civîyan. Me naveroka daxwaznama we dûrûdirêj munaqe�e kir. Hin rêvebirên TEVKURDê, bi tundî li dijî pi�tgirîya “vê daxwaznama” ku amade bûye derketin. Belê di encamê de bi konsensus biryar hate girtin ku; ji bo xatirê yekîtî, hevkarî û îtîfaqa navbera Kurdan pi�tgirî lê were kirin. Herweha me biryarî û pêwîstî pê dît ku; em van fikr û ramanên xwe yên di derheq daxwaznameyê de bi �anda we û raya gi�tî re jî parve bikin. Berî her ti�tî, ji bo banga ku we li me kirîye em ji cenabê Abdulah DEMÎRBA� û �anda bangawaz re spasîyên xwe pê�kê� dikin. Herweha;

1- Berî her ti�tî divîya berî ku daxwazname were amade kirin, li ser çarçove, naverok û peyama daxwaznamê konseptek hevmu�terek bihata pêkanîn. Ji ber vê yekê; heta ku mumkun bibûya divîya bîr û rayên hemû alîyên Kurda, bi hindikayî yên temsîlî bihata girtin. Evê yekê dê naveroka daxwaznamê dewlemendtir û karekterê wê jî pluraltir û demokratîktir bikira.

2- Daxwazên ku hatine îfadekirin (weke perwerda bi zimanê kurdî, pejirandina nasnama kurd, efûke gi�tî, avadankirina herêmê ûwd.) �a� nebin jî, daxwazname bi gi�tî qels e, muxlaq e û tu statuyekî siyasî bo kurdan pê�nîyar nake.

3- Îfada ku dibê “ev daxwaz sînorên heyî nîqa� nakin”, her çiqas bi çarçova vê daxwiyanîyê re li hevkirî be jî, di alîyê wijdanî û exlaqî de bi ‘ê�an’ e û siyaseten jî ne pêwîst û ne rast e jî. Heke siyasetmedarên Kurd întiba ya ku weke “bekçi”yên sînorên Tirkîye nin bidin, ev bêtalihî ye û �exsîyeta Kurdîtîyê diê�îne, di�kêne!

4- Em weke TEVKURD (Tevgera Yektîya Neteweyî ya Kurd) “pirsa kurd” pirsa Kurd û Kurdîstan dibînin û çareserîyê li ser axa xwe weke her miletekî medenî xwe bi xwe îdarekirinê dipejirînin. Helbet pirsa Kurdîstan pirseke komplîke ye û gelek varyantên wê hene. Belê esasê meselê pirsa miletekî bindest û welatekî dagirkirî ye. Çareserkirin jî divê li gorî prensîba “mafê çarenûsî” be. Em dixwazin li welatê xwe, em xwe idare bikin û desthilatdarîyeke demokratîk, pluralîst, sekuler, sosyal û adîlane damezrînin. Ev daxwaz, mafê miletê Kurd yê herî rewa, tabiî û însanî ye ku, li ser wê nîqa� û bazarî exlaqen ne caîz e. Divê em Kurd xwe weha tarîf bikin û dinya jî me weha nas û qebûl bike.

5- Her weha divê zimanê daxwazname yê resen, kurdî bûya. Lewra zimanê kurdî hebûn û nasnama me ya miletî ye. Regezekî dîplomasîyê jî ew e ku herkes xwe bi zimanê xwe îfade dike.

6- Lîteratur, format û zimanê daxw�yanîyê jî, gelek qels bûye. Daxwiyanîyek ewçend balkê� û di qada navneteweyî de divîya di alî lîteratur û formata nivîsê de tekûztir bûya. Bi hêvîya dîalog, hevkarî û biratîya navbera hemû reng, bawerî û alîyên kurdan û bi hêvîya welateke azad, aram, serbixwe û demokratîk…

em weke TEVKURD û birek ji rayedarên TEVKURDê navê xwe li kêleka navê birayên xwe rêz dikin.Li gel rêz û slavan…Li ser navê TEVKURDê (Tevgera Yekîtîya Neteweyî ya Kurd)

Parêzer Sabahadîn KORKMAZ (Berdevk)

Îbrahîm GUÇLÎ, Sekreterê TEVKURDê (Huqûqnas, nivîskar û Sîyasetmedar)

Bayram BOZYEL, Endamê Komîta Rêvebir ya TEVKURDê (Nivîskar û Siyasetmedar)

Arîf SEV�NÇ, Endamê Meclîsa TEVKURDê (Edîtorê Rojnameya Dema Nû, nivîskar, resam û siyasetmedar)

�exmûs ULEK, Endamê Komîta Rêvebir ya TEVKURDê (huqûqnas, nivîskar û sîyasetmedar)Diyarbekîr, Nîsan 2008

Bes e bi ”biratiya” derewan gel� xwe bixap�nin!

Bes e bi ”biratiya” derewan gelê xwe bixapînin!
Li bajarê Sakaryayê bi sedan nîjadperest û fa�îstên tirk dor li avahiya kurd têda bûn girtin û xwestin hemû kesên di hundur da bi qiç û pîlan ve lînc bikin, bikujin. Ji bo xwendina nivîsê , biçin ji bo Foruma Kurdistan